ก่อนจะไปดูว่าขายทองโดนหักอะไรบ้าง ต้องเข้าใจก่อนว่า “ราคาซื้อ” กับ “ราคาขายคืน” ถูกออกแบบมาให้ไม่เท่ากันตั้งแต่ต้น ไม่ใช่เรื่องผิดปกติหรือโดนเอาเปรียบในภายหลัง

ในประเทศไทย ราคาทองที่เราเห็นในแต่ละวันจะอ้างอิงจาก “ประกาศราคาทองคำของสมาคมค้าทองคำ” ซึ่งจะแสดง 2 ราคาเสมอ คือ “ราคาขายออก” (ราคาที่ร้านขายให้ลูกค้า) และ “ราคารับซื้อ” (ราคาที่ร้านรับซื้อคืนจากลูกค้า) โดยสองราคานี้จะมีช่องว่างระหว่างกัน หรือที่เรียกว่า “สเปรด (Spread)”

โดยทั่วไป ส่วนต่างราคานี้จะอยู่ในระดับหลักร้อยบาทต่อบาททองคำ (ขึ้นอยู่กับสภาวะตลาดในแต่ละวัน) และถือเป็นกำไรพื้นฐานของร้านทอง รวมถึงเป็นการชดเชยความเสี่ยงจากราคาทองที่ผันผวนระหว่างวัน นั่นหมายความว่า ต่อให้คุณขายทองในวันเดียวกับที่ซื้อ ก็มีโอกาสได้เงินน้อยกว่าทันที เพราะคุณซื้อใน “ราคาขายออก” แต่ขายคืนใน “ราคารับซื้อ” ซึ่งต่ำกว่าอยู่แล้วตามระบบตลาด

แต่สิ่งที่ทำให้หลายคนรู้สึกว่าขาดทุนหนัก ไม่ได้มาจากสเปรดอย่างเดียว แต่อยู่ที่ประเภทของทองที่ถืออยู่ โดยเฉพาะ “ทองรูปพรรณ” ซึ่งมีต้นทุนแฝงตั้งแต่วันที่ซื้อ เช่น ค่ากำเหน็จ ค่าแรงช่าง และค่าดีไซน์ ต้นทุนเหล่านี้อาจคิดเป็นหลักร้อยไปจนถึงหลักพันบาทต่อชิ้น ขึ้นอยู่กับความละเอียดของงาน แต่เมื่อขายคืน ร้านจะพิจารณาเฉพาะ “น้ำหนักทองและความบริสุทธิ์ (มาตรฐานทองไทย 96.5%)” เท่านั้น โดยไม่ได้รวมมูลค่าความสวยหรือค่าแรงที่เคยจ่ายไป

นี่คือเหตุผลที่ทองรูปพรรณมักเกิดสิ่งที่เรียกว่า “ขาดทุนซ้อน” (double loss) คือ เสียทั้งค่ากำเหน็จที่ไม่ได้คืน และเสียส่วนต่างราคารับซื้อ–ขายไปพร้อมกัน นอกจากนี้ ในการซื้อขายจริงยังมีปัจจัยอื่นที่ทำให้ราคาที่ได้ลดลงได้อีก เช่น หากนำทองไปขายต่างร้านจากที่ซื้อมา ร้านอาจต้องตรวจสอบเพิ่มเติม และอาจตั้งราคารับซื้อที่ระมัดระวังมากขึ้น หรือในกรณีที่ทองมีรอย ขาด หรือผิดรูป ก็อาจถูกกดราคาเพราะต้องนำไปหลอมใหม่